Tin tức chung

Kênh 14.vn: Đường đến ngôi trường đặc biệt 40 năm không có cô giáo: 47 người thầy vượt đèo lên đỉnh Mường Lống (phần 1)

Nửa đêm, trăng giãi vằng vặc trên mảnh sân vừa được tráng xi măng cách đây ít tháng, lấp lánh trên con suối nhỏ chảy vòng bao lấy một bên điểm trường chính của trường tiểu học Tri Lễ 4. Núi rừng Mường Lống ngủ êm đềm trong làn trăng mềm mại, hiền dịu và mơ màng như không hề phải băng qua 15 cây số kinh hoàng mới vào được nơi này.

trắc nghiệm online 789.vn

Nước sôi Mường Lống cũng khác

6 giờ sáng. Hôm qua được ngày trời nắng nên ban mai hôm nay khá trong trẻo. Rét run. Tiếng loa phát thanh nói xì xèo gì đó không rõ, dội đi đập lại giữa bốn bề vách núi. Trống trường vang lên lúc gần 7 giờ, nhưng trước đó hàng nửa tiếng, những bóng áo đỏ xanh đeo cặp sách trên lưng đã lon ton bước vào cổng.

Đống lửa cháy to ngọn trong bếp sực khói. Trên bếp này là chiếc ấm to để đun trà rừng, trên bếp kia là chiếc nồi đầy nước

- Ăn sáng nào, ăn sáng anh em. Sôi rồi đấy.

Một dãy tô nhựa đặt dài trên bàn. Bên kia là thùng mì gói vừa khui.

- Một gói hay hai gói?

- Anh em ăn trước đi. Anh chờ nước sắc xuống đã cho nó ngọt. Với tay lấy chiếc ca nhựa múc nước trong nồi rót vào tô mì, thầy Vi Văn Dương mở to mắt nhìn vài người mới lên đang có vẻ chưa hiểu:

- Mì tôm Mường Lống khác dưới xuôi mà. Dưới xuôi nước sôi chỉ là nước sôi thôi. Mường Lống nước sôi mãi là thành nước cốt nên bổ lắm!

Phì cười.

trắc nghiệm online 789.vn

***
Tùng! Tùng! Tùng!
Bọn trẻ xếp hàng rồi ùa vào lớp. Giờ học bắt đầu. Chúng tôi lên Huổi Xái 1, điểm trường lẻ ở cao hơn nữa, cách đó khoảng 5 km. Huổi Xái tiếng Thái nghĩa là Khe Cát (dòng suối có nhiều cát). Đường rừng uốn lượn thót cả tim, đi xe máy mất khoảng một tiếng. Bọn trẻ cứ thấy người vào là đứng dậy vòng tay chào vang.

trắc nghiệm online 789.vn

- Con học lớp mấy?- Lớp ba.
- Một cộng với một là mấy?
- Hai.
- Hai cộng hai là mấy?
- Bốn.
- Hai cộng bảy là mấy?
- Tám! - Tôi nói.
- Chín! - Trong cái vòng lũn cũn quanh tôi, có đến mấy đứa phản bác.
- Tám chứ! - Tôi vờ nghiêm mặt.
- Chín - Mấy đôi mắt trong suốt nhìn tôi chằm chằm không chớp.
- Ừ, chín! Con đúng. Cô thua rồi.
Bọn trẻ reo lên à à khi chiếc drone nhúc nhích rồi bay dần lên cao. Nếu tôi là chiếc drone lúc này, tôi sẽ nhìn thấy sặc sỡ những chiếc váy thổ cẩm, những chiếc áo ấm đủ màu, mấy chục đôi mắt H’Mông dài dài xênh xếch như chiếc lá đào đang mở to ra hết cỡ, mấy chục cái miệng có đôi môi mong mỏng hồng hồng đang tròn vo reo hò cuồng nhiệt, kết thành một vòng tròn bật lên sáng rực và ấm ngời giữa những triền núi dày đặc xanh ngăn ngắt.

trắc nghiệm online 789.vn

Không học thì như người nhắm mắt

Chiều thứ tư, bọn nhỏ không có giờ học. Nhưng tan buổi sáng, chỉ về nhà được một lúc đã thấy chúng có mặt trên trường. Những đứa tí tẹo ba bốn tuổi lút cút đi theo anh chị khắp nơi. Trên hành lang lớp học, mấy con chó lông ngắn lười nhác nằm ườn ngủ.

Trường không có cánh cửa, chỉ có một khung tre phía trên treo tấm bảng ghi tên. Nhà dân ở khá xa nhau, khuất trên những đỉnh dốc cao. Hầu hết đều vách gỗ, mái gỗ. Chỉ có hai ngôi nhà đối diện với trường đang xây, lợp tôn đỏ xanh nom sung túc nhất bản, vì chủ nhà có trại nuôi trâu tít trên núi, sát biên giới Lào.

Cách con suối cạn, xa mãi qua những mảnh ruộng bậc thang đang khô vàng vì giá rét mùa đông, bám chênh vênh trên những sườn núi là những mái nhà lợp rạ xám ngắt. Dân bản hầu hết chỉ trồng lúa nước, một năm được một, hai vụ, chỉ đủ lương thực ăn, có dư cũng chẳng bán được vì không có đường ô tô vào bản. Thanh niên và người đang tuổi lao động mùa này hầu hết đang ở trên nải (nương rẫy), hoặc đi làm thuê xa, như làm cho mỏ quặng.

trắc nghiệm online 789.vn

 

Đây là Chè Lè, tên tiếng Thái nghĩa là vùng tập trung đông dân cư như thị tứ, nên ít lâu nay không được nuôi gia súc tập trung. Nhà nào có trại nuôi lợn hay trâu bò thì phải lập trại ở trên núi cao hơn nữa. Chè Lè viết tiếng Kinh thành ra xã Tri Lễ. Bản Mường Lống này có 115 hộ dân, toàn bộ người H’Mông.
Thò Bá Dìa, chàng bác sĩ đầu tiên của Mường Lống, 25 tuổi, mặc bộ quần áo H’Mông đen láng rất đẹp với cái thắt lưng hồng nổi bật trên chiếc quần ống rộng và hai ống tay thêu thùa, nhà trên một con dốc cách trường khoảng 10 phút đi xe, bảo: "97% dân ở đây không nói được tiếng phổ thông. Chúng em đi học được là kinh lắm đấy, không đùa mô!". Dìa vừa tốt nghiệp được 6 tháng, đang đi xin việc nhưng chưa có kết quả.

 

trắc nghiệm online 789.vn

Ngồi trong nhà ông Và Giống Tủa, một anh lái trâu người xuôi vừa lên dò mối mua trâu bán tết, vừa xuýt xoa ôm chén nước trà nóng trong tay vừa nói "Dân bản mình một nhà 4 người một tháng tiêu cũng hết 5 triệu đấy ông hầy! Nhưng vậy là khá rồi, có khi nỏ có thức ăn mô, có đĩa muối với bát nước lạnh chan cơm vô ăn thôi cô nạ".
Ông Tủa có 4 con, 3 trai 1 gái. Các anh đều được đi học nhưng hết lớp 9 là ở nhà lấy vợ. Ông còn bé út tên Và Yê Ninh đang học lớp 5 điểm trường chính. Tôi nhận ra cô bé mặc sơ mi trắng đeo sợi dây có mặt hình một bông hoa màu nâu này lúc bé đang toe toét cười tập múa với chú biên đạo tên Chung.
- Ôi chà, thích học lắm. Có hôm sáng ra mình chưa nấu cơm hắn cứ dậy sớm mang túi đi học thôi. Bố mẹ không biết chữ mô hết, giờ còn con út hắn muốn nghỉ cũng không cho nghỉ mô. Học để biết tính toán khỏi khổ. Hắn nói thời này không biết chữ nào hết thì như người nhắm mắt - ông Tủa nói.

Những đêm chờ trời sáng

Ông trời chỉ ưu ái cho Mường Lống có một ngày nắng. Hôm sau ông trở mặt hẳn.

5 giờ sáng, giá rét còn phủ khắp núi, Lô Văn Hoàn, thầy giáo trẻ người Thái đã một mình lên rừng thăm bẫy. Toan phải đi xe máy khoảng 45 phút mới đến nơi. Hôm nay kết quả trung bình khá, được hai con chuột rừng, mỗi con chừng hai ngón tay, lông dày đen và vàng sẫm xen nhau. Chúng sẽ được thui, rồi băm ra, trộn với gừng như kiểu xào lăn, ăn cơm. Xế trưa, mây bắt đầu kéo nhiều. Khoảng 2 giờ chiều, từng đợt mưa không thành giọt. Mặt trời biến mất. Lạnh giá. Đôi lúc hửng lên được một lúc rồi mưa nặng hạt hơn. Tâm trạng các thầy giáo cũng thay đổi theo thời tiết. Ngày mai đã là buổi dạy cuối cùng trong tuần, đến 11 giờ trưa hết tiết tất cả các thầy sẽ rời Mường Lống, trở về gia đình dưới xuôi. Mưa to thế này, sẽ rất khó khăn để an toàn về nhà.

Mưa suốt đêm.

Sáng hôm sau ngỡ như ở một nơi khác. Một biển sương mù trắng đục mênh mông dâng lên phủ kín những bờ ruộng bậc thang, những mái nhà bên kia sườn núi, phủ kín tất cả mọi thứ ngoài hàng rào nhà trường. Chỉ còn nhìn rõ được trong khoảng 15m - 20 m. Rét ngăn ngắt.

trắc nghiệm online 789.vn

Lang Văn Sáng, thầy giáo vừa lên nhận nhiệm sở được một tháng, người yêu cũng cách nhà dưới xuôi đến tận hơn 30 cây số, bẽn lẽn bảo "đi cả tuần không liên lạc được như ri, cũng… khó khó đó chị ạ".

- Thôi chừ gạo nấu thành cơm đi Sáng- anh chàng Viettel đi khảo sát đặt trạm phát sóng tên Việt, chêm vào.

Một tràng cười. Không biết Sáng nghĩ gì mà thấy mặt suy tư lắm.

"Tôi lên trường cùng một ngày với thầy Nhàn. Lúc nớ không như bây chừ đâu. Ký túc lợp tranh, không có điện năng lượng như ri, sân trường là sân đất, cái bếp chỉ nhỏ bằng nửa ri thôi. Bàn ghế học sinh thì là bìa gỗ đóng lại khấp kha khấp khểnh. Tôi đã muốn bỏ, quay về ngay lúc nớ. Nhưng thầy Nhàn có nhiều trải nghiệm hơn, thầy bảo thôi ở hết đêm nay ở đây, rồi mai về" - thầy hiệu phó Nguyễn Trọng Quyền - người chờ "nước cốt" rồi mới ăn mì, chầm chậm kể.

"Đêm nớ tôi không thể nào ngủ được. Khoảng nửa đêm, tôi nằm trong phòng mở mắt nhìn lên mái nhà xem có tia sáng mô không…. Không có tia sáng mô hết cả! Khắp cả trời đen mịt mùng, giơ tay ra không nhìn thấy, như bịt mắt. Đang ở cuộc sống bình thường vào chỗ ni y như bị quẳng vào hang đá rứa. Sáu bảy giờ tối ở nhà mình còn làm việc, ở đây đã lên giường đi ngủ. Có điện đâu!

trắc nghiệm online 789.vn

Anh em tếu táo rứa thôi, chứ tình cảm ai cũng rứa chị ạ. Nói là mấy năm thì quen chứ không thể quen được. Ngày mô tôi cũng phải cố gọi điện thoại về nhà hai lần, có khi chỉ nghe tiếng con khóc cũng được".

Quyền bỏ dở câu nói, bưng tô mì còn đến 1/3 bước ra ngoài. Tôi không dám nhìn vào mắt thầy. Có lẽ khói bếp đang hong đỏ đôi mắt đó.

Không thể quen được, nhưng đến nay thầy Quyền đã bám trường Tri Lễ 4 được ba năm. Cái ngày mai mà thầy hiệu trưởng Lang Văn Nhàn hứa vào ngày đầu tiên ấy, đã lùi xa không biết đến bao giờ.

- Thì thầy cứ nói ngày mai, ngày mai-Quyền bật cười-Rồi công việc, học trò, anh em cuốn mình đi, chị ạ.

(còn tiếp)